Ծառայությունների մատուցման որակի վերահսկողության վարչությանը կարելի է դիմել․

եթե ստացել եք թերի, ոչ լիարժեք կամ ցածրորակ ծառայություն,

եթե ծառայությունը տրամադրվել է ուշ կամ չի տրամադրվել սահմանված ժամկետում,

եթե առկա է ծառայությունների մատուցման էթիկական պահանջների խախտում` ոչ պատշաճ վարքագիծ, աշխատակիցների կողմից ոչ բարեկիրթ  կամ անհարգալից վերաբերմունք,

եթե անհրաժեշտ տեղեկատվությունը տրամադրվել է ոչ ամբողջական,  սխալ կամ  ոչ սպառիչ։

Հանցագործությունների վերաբերյալ պաշտոնական վիճակագրությունը ներկայացված է ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի պաշտոնական կայքում armstat.am, մասնավորապես՝ «Հրապարակումներ» բաժնի տվյալ տարվա «Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական վիճակը» ենթաբաժնի  «Իրավախախտումներ» կետի ներքո:

Օգտագործեք բարդ գաղտնաբառեր ձեր բոլոր անհատական հաշիվների համար, 

Ակտիվացրեք երկփուլային վավերացումը (2FA) ձեր բոլոր հաշիվներում,

Մի անցեք կասկածելի աղբյուրներից ուղարկված հղումներով,

Մի մուտքագրեք ձեր անձնական կամ բանկային տվյալները ոչ վստահելի կայքերում,

Մի փոխանցեք ձեր անձնական կամ բանկային տվյալները տարբեր պատրվակներով դրանք պահանջող անհայտ օգտատերերին,

Զերծ մնացեք բարձր եկամտաբերություն երաշխավորող ներդրումային հարթակներում գրանցվելուց,

Հայտնի անձանց կամ կազմակերպությունների անունից հանդես եկող էջերի կողմից կազմակերպված խաղարկություններին մասնակցելուց առաջ ստուգեք դրանց արժանահավատությունը, 

Մի հավատացեք պետական մարմինների, բանկերի կամ կապի օպերատորների անունից WhatsApp, Viber և այլ հարթակներով զանգահարող անձանց, որոնք տարբեր պատրվակներով պահանջում են Ձեր գաղտնաբառերին, բանկային հաշիվներին և հեռախոսում ծրագրային հավելված ներբեռնելուն առնչվող գործողություններ կատարել,

Ստուգեք ձեր ընկերներից, հարազատներից կամ ծանոթներից ստացված կասկածելի հաղորդագրությունների իսկությունը՝ ուղիղ կապ հաստատելով նրանց հետ,

Մի վստահեք ձեր անձնական կամ բանկային տվյալներն այլ անձանց,

Ձեր բջջային հեռախոսում մուտք չգործեք այլ անձի «iCloud» հաշվով,

Զերծ մնացեք ֆինանսական բուրգերին մասնակցելուց,

Մի ընդունեք գրավիչ պայմաններով աշխատանքի առաջարկներ հատկապես օտարերկրյա հաճախորդների սպասարկման զանգերի կենտրոններում, եթե գործատուն ներկայացնում է կասկածելի կամ ոչ օրինական պահանջներ, այդ թվում՝ գաղտնիության անհիմն պայմաններ:

ՆԳՆ ոստիկանության կողմից roadpolice.am կայքի միջոցով ապահովվել է ինչպես տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջ (լիզինգառուի) (իրավաբանական անձի դեպքում` իրավաբանական անձի ղեկավարի), այնպես էլ տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք ունեցող սեփականատիրոջ (լիզինգառուի) (իրավաբանական անձի դեպքում՝ իրավաբանական անձի ղեկավարի) և տրանսպորտային միջոցը շահագործող անձի կամահայտնությունը էլեկտրոնային եղանակով ստանալու հնարավորությունը, ինչից լիարժեք կարող է օգտվել ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի՝ իր կողմից շահագործվող տրանսպորտային միջոցով կատարված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումներին ծանոթանալու, վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումներով ծանուցվելու, տարաժամկետելու, վարորդական վկայականի միավորների մնացորդի մասին տեղեկանալու, ինչպես նաև այլ շահագործող անձ կցելու համար։

 «Տեսանկարահանող կամ լուսանկարահանող սարքերով հայտնաբերված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների վերաբերյալ գործերով իրականացվող վարչական վարույթի առանձնահատկությունների մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին համապատասխան հայտնաբերված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների վերաբերյալ գործերով կայացված վարչական ակտերն իր նշած էլեկտրոնային փոստային հասցեով ստանալու համար ՀՀ քաղաքացի ֆիզիկական անձը roadpolice.am հարթակի Ֆիզիկական անձանց համար մուտք նույնականացման քարտով, Մուտք բջջային նույնականացման քարտով ԵսԵմ հարթակ կամ Ֆիզիկական անձանց համար այլընտրանքային մուտք պատուհաններից իր նախընտրած տարբերակով մուտք է գործում իր անձնական էջ, այնուհետ Ծանուցումներ բաժնում կատարել հետևյալ գործողությունները՝

լրացնել էլեկտրոնային փոստի հասցեն,

սեղմել Կատարել կոճակը,

սեղմել Ստուգեք Ձեր էլեկտրոնային նամակը և անցեք հղումով նշումը,

հաջորդիվ մուտք գործել էլեկտրոնային փոստ, անցնել sms@roadpolice էլեկտրոնային հասցեից ստացված հղումով և հաստատել այն։

Հաստատելուց հետո Ծանուցումներ բաժնում կանաչ նշանի միջոցով տեսանելի կլինի, որ էլեկտրոնային ծանուցման համար գրանցումը հաջողությամբ կատարվել է։

ՆԳՆ ոստիկանության կողմից roadpolice.am կայքի միջոցով ապահովվել է ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց պատկանող տրանսպորտային միջոցները շահագործողներին էլեկտրոնային եղանակով կցելու հնարավորությունը, ինչից լիարժեք կարող է օգտվել տրանսպորտային միջոցի սեփականատերը՝ տրանսպորտային միջոցը շահագործող անձին կցելու համար։ Ֆիզիկական անձանց պարագայում տրանսպորտային միջոցի սեփականատերը roadpolice.am հարթակի Ֆիզիկական անձանց համար մուտք նույնականացման քարտով  կամ Ֆիզիկական անձանց համար այլընտրանքային մուտք  պատուհանի Սեփականատեր  ենթապատուհանով մուտք է գործում իր անձնական էջ, այնուհետ Շահագործում  բաժնում ընտրում է տրանսպորտային միջոցը, բացված պատուհանում լրացնում է կցվող շահագործողի հանրային ծառայություների համարանիշը, վարորդական վկայականի սերիան ու համարը, հեռախոսահամարը և հեռախոսահամարին հաղորդագրությամբ ստացված հնգանիշ կոդի մուտքագրման միջոցով շահագործողը կցվում է։
Շահագործողի դադարեցման համար տրանսպորտային միջոցի սեփականատերը վերը նշված եղանակով մուտք է գործում իր անձնական էջի Շահագործում  բաժին, ընտրում տրանսպորտային միջոցը և բացված պատուհանում սեղմում Դադարեցնել  կոճակը։ 
Հաջող գործարքի դեպքում՝ գրանցման պահից մինչև գրանցման դադարեցումը ընկած ժամանակահատվածում նշված տրանսպորտային միջոցով կատարված և տեսանկարահանման կամ լուսանկարահանման միջոցով արձանագրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումներով վարչական պատասխանատվությունը կրում է կայքում կցված շահագործող անձը։

ՆԳՆ ոստիկանության roadpolice.am առցանց հարթակից կարող են օգտվել միայն ՀՀ քաղաքացի ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք։
Այն դեպքերում, երբ օտարերկրյա քաղաքացին հանդիսանում է ՀՀ-ում հաշվառված տրանսպորտային միջոցի սեփականատերը կամ ցանկանում է roadpolice.am առցանց հարթակում գրանցվել որպես տվյալ տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձ, ապա պետք է հաշվառված լինի ՀՀ բնակչության պետական ռեգիստրում (ունենա ՀՀ կացության քարտ, հանրային ծառայության համարանիշ և հաշվառման հասցե)։ 
Այն դեպքում, երբ ՀՀ-ում հաշվառված տրանսպորտային միջոցի շահագործող անձը հանդիսանում է այլ պետությունում ստացած վարորդական վկայական ունեցող և ՀՀ բնակչության պետական ռեգիստրում հաշվառված օտարերկրացի, ապա roadpolice.am առցանց հարթակում գրանցվելու համար տրանսպորտային միջոցի սեփականտիրոջ հետ համատեղ ներկայացված գրավոր դիմումի հիմքով տրանսպորտային միջոցը շահագործող օտարերկրացին հրավիրվում է ՆԳՆ ՀՈԳՎ վարչական գործունեության և բողոքների քննության վարչություն (վերջինիս ներկայությունը, նրա հանրային ծառայությունների համարանիշի առկայությունը և վարորդական վկայական ներկայացնելը պարտադիր է)։

 «Road Control Armenia» բջջային հավելվածից օգտվելու համար անհրաժեշտ է ներբեռնել Road Control հավելվածը (Android-ում Google Play-ից, iOS-ում Apple store-ից), այնուհետև մտնել ներբեռնած հավելված, ընտրել լեզուն և սեղմել գրանցվել կոճակը։
Գրանցվելու համար անհրաժեշտ է լրացնել անունը, ազգանունը, հայրանունը, անձը հաստատող փաստաթղթի տվյալները, հանրային ծառայության համարանիշը, հեռախոսահամարը: Այնուհետև ուսումնասիրում եք դրույթները. համաձայն լինելու դեպքում տալիս եք ձեր համաձայնությունը և սեղմում շարունակել կոճակը, ինչից հետո բջջային հեռախոսահամարին կարճ հաղորդագրությամբ ուղարկվում  է վեցանիշ ակտիվացման կոդը, որը մուտքագրելուց հետո անհրաժեշտ է սեղմել  «Մուտք» կոճակը։ Գրանցումը հաջողությամբ անցնելուց հետո հավելվածը թույլ է տալիս ընտրել երեք տարբերակներից մեկը՝ «Տեսանկարահանում», «Լուսանկարահանում» և «Շարունակական տեսանկարահանում»։ Ընտրելուց հետո նկարահանում եք խախտումը կատարող տրանսպորտային միջոցը, ինչից հետո հարկավոր է նշել խախտման տեսակը և լրացնել տրանսպորտային միջոցի համարանիշը։
Տվյալները լրացնելուց հետո սեղմում եք  «Շարունակել» կոճակը։

«Տեսանկարահանող կամ լուսանկարահանող սարքերով հայտնաբերված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների վերաբերյալ գործերով իրականացվող վարչական վարույթի առանձնահատկությունների մասին» ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի 5-րդ և 6-րդ մասերի՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված խախտումն այլ անձի կողմից կատարված լինելու փաստը կարող է ապացուցվել 30-օրյա ժամկետում վարչական մարմին դիմում ներկայացնելու միջոցով, իսկ վարչական մարմնի կողմից դիմումը չբավարարելու դեպքում` նաև դատական կարգով։ Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված դիմումը կարող է ներկայացվել վարչական ակտի հասցեատիրոջ կամ խախտում կատարած անձի կողմից և պետք է պարունակի խախտումը կատարած անձի անունը, ազգանունը, վարորդական վկայականի սերիան և համարը, բնակության վայրը, ինչպես նաև պետք է կցվեն դիմումը ներկայացնող անձանց անձնագրերի և տրանսպորտային միջոցի հաշվառման փաստաթղթի պատճենները: Եթե տրանսպորտային միջոցն օգտագործվում է գրավոր պայմանագրի հիման վրա, ապա դիմումին պետք է կցվի նաև պայմանագրի պատճենը: Եթե վարչական մարմինն ապացուցված է համարում խախտումն այլ անձի կողմից կատարված լինելու փաստը, ապա վարչական ակտն ուժը կորցրած է ճանաչվում, իսկ խախտում կատարած անձի նկատմամբ կայացվում է վարչական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ վարչական ակտ: 
Դիմումը կարող է ներկայացվել ազատ շարադրանքով՝ վերը նշված բոլոր պայմանների ապահովմամբ, ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ վարչական գործունեության և բողոքների քննության վարչության պետին՝ ք․ Երևան, Իսակովի 9 հասցեով կամ e-request.am էլեկտրոնային հարցումների միասնական հարթակում:

Վարորդական իրավունքի վկայական ստանալու տեսական կամ գործնական քննություններին արտահերթ մասնակցելու համար պետական տուրքը գանձվում է հետևյալ դրույքաչափերով. քննությունն առաջին անգամ դրական չհանձնելու դեպքում քննության հաջորդ աշխատանքային օրը կրկին քննությանը մասնակցելու համար` բազային տուրքի քառասունհինգապատիկի, իսկ 3-րդ աշխատանքային օրը մասնակցելու համար՝ բազային տուրքի երեսնապատիկի չափով, երկրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ բացասական հանձնված քննության դեպքում քննությանը հաջորդող 7-րդ աշխատանքային օրը քննությանը մասնակցելու համար՝ բազային տուրքի քառասունհինգապատիկի, իսկ 14-րդ աշխատանքային օրը մասնակցելու համար՝ բազային տուրքի երեսնապատիկի չափով։

Արտադրական վտանգավոր օբյեկտների տեխնիկական անվտանգության վկայագիրը հաստատվում է շահագործող անձի կողմից։

Տեխնիկական անվտանգության  փորձաքննությունն իրականացվում է արտադրական վտանգավոր օբյեկտի նախագծային փաստաթղթերի, տեխնիկական անվտանգության վկայագրի, շահագործվող կամ գործարկման ենթակա արտադրական վտանգավոր օբյեկտների նկատմամբ։

Տեխնիկական անվտանգության փորձաքննություն կարող են իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով հավատարմագրված և լիազոր մարմնի կողմից հաշվառված իրավաբանական անձինք կամ անհատ ձեռնարկատերերը:

«Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» օրենքի 11-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների՝ զենք ձեռք բերելու թույլտվություն ստանալու համար անհրաժեշտ են հետևյալ փաստաթղթերը.
1) սահմանված ձևի դիմում,
2) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը կամ անձը հաստատող փաստաթղթի պատճեն,
3) 3x4 սմ չափսի երկու լուսանկար,
4) զենքի տիրապետումը խոչընդոտող հիվանդությունների և վիճակների բացակայության մասին դիմողին տրվող բժշկական եզրակացություն, եթե տվյալ պահին չունի զենք պահելու և կրելու կամ զենքի հավաքածու ունենալու թույլտվություն,
5) պետական տուրքի վճարման անդորրագիր,
6) առաջին անգամ զենք ձեռք բերելիս զենքի հետ կապված և անվտանգության կանոնների իմացության տեսական և գործնական քննությունները հանձնելու համապատասխան փաստաթուղթ:

Օրենքի 11-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների՝ զենք պահելու և կրելու  թույլտվությունը երկարաձգելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ փաստաթղթերը.
1) սահմանված ձևի դիմում,
2) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը կամ անձը հաստատող փաստաթղթի պատճեն,
3) 3x4 սմ չափի երկու լուսանկար,
4) պետական տուրքի վճարման անդորրագիր (անդորրագրեր)՝ «Պետական տուրքի մասին» օրենքով սահմանված կարգով։

«Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» օրենքի 11-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ֆիզիկական անձանց տրվող թույլտվություններն են․

քաղաքացիական կամ ծառայողական զենք կամ հրազենի հիմնական բաղկացուցիչ մասեր ձեռք բերելու թույլտվություններ՝ վեց ամիս գործողության ժամկետով,

գազային զենք պահելու և կրելու թույլտվություն՝ անժամկետ,

քաղաքացիական կամ ծառայողական զենք (բացառությամբ՝ սառը և գազային զենքերի) պահելու և կրելու թույլտվություն 10 տարի գործողության ժամկետով՝ յուրաքանչյուր անգամ 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով,

հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձանց աշխատողների՝ զենք կրելու թույլտվություն՝ հինգ տարի գործողության ժամկետով՝ յուրաքանչյուր անգամ հինգ տարով երկարաձգելու իրավունքով,

 ենքի հավաքածու կազմելու թույլտվություն՝ 10 տարի գործողության ժամկետով՝ յուրաքանչյուր անգամ 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով,

զենքի հավաքածու ցուցադրելու թույլտվություն՝ վեց ամիս գործողության ժամկետով,

որպես պարգև ստացած զենքը պահելու և կրելու թույլտվություն՝ անժամկետ,

զենք, հրազենի հիմնական բաղկացուցիչ մասեր, փամփուշտներ ներկրելու կամ արտահանելու թույլտվություն` վեց ամիս գործողության ժամկետով,

որպես պարգև ստացած և կրակոց արձակելու համար ոչ պիտանի դարձրած (մալած) զենքը ժառանգելու դեպքում՝ զենք պահելու թույլտվություն՝ անժամկետ։

Թույլտվություն տրամադրելու համար ՀՀ քաղաքացիները կարող են դիմել Համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության տարածքային ստորաբաժանումներ:

Օրենքի 5-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ Պետական ռազմականացված կազմակերպություններում 20 և ավելի տարի ծառայության ստաժ և առնվազն մայորի կոչումով կամ դրան հավասարեցված դասային աստիճան ունեցող անձինք իրավունք ունեն զենքի ձեռք բերման թույլտվության առկայության դեպքում ձեռք բերելու մեկ միավոր զենք՝ պահելու և կրելու թույլտվությամբ։

Չհաշվառված քաղաքացիական զենքերը իրավապահ մարմիններին կամովին ներկայացվելու դեպքում համապատասխան քրեադատավարական ընթացակարգով անցնելուց և վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից քրեական վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշումից և օրենքով սահմանված կարգով զենք ձեռք բերելու թույլտվություն ստանալուց հետո ՆԳՆ ոստիկանությունը զենքը հաշվառում և տրամադրում է քաղաքացուն՝ համապատասխան թույլտվությամբ։

Որակավորման քննությանը մասնակցելու համար թեկնածուն ներկայացնում է․
1) դիմում, որտեղ պետք է նշվեն`

դիմորդի անունը, ազգանունը և հայրանունը (անձը հաստատող փաստաթղթում հայրանվան առկայության դեպքում),

բնակության վայրը, հեռախոսահամարը, ֆաքսի համարը կամ էլեկտրոնային փոստի հասցեն (դրանց առկայության դեպքում),

 սույն կարգի 6-րդ կետով նախատեսված` հանձնաժողովի կողմից կատարվող հարցումներին անձի համաձայնությունը,

2) անձը հաստատող փաստաթուղթը և դրա պատճենը,
3) համապատասխան մասնագիտական պատրաստվածության դասընթացներ ավարտած լինելու վերաբերյալ փաստաթուղթ (վկայական, հավաստագիր և այլն),
4) զենքի տիրապետմանը խոչընդոտող հիվանդությունների և վիճակների բացակայության մասին բժշկական եզրակացություն,
5) 3 x 4 չափսի 2 գունավոր լուսանկար։

Արտադրական վտանգավոր օբյեկտների տեխնիկական անվտանգության վկայագիրը հաստատվում է շահագործող անձի կողմից։ 
Տեխնիկական անվտանգության  փորձաքննությունն իրականացվում է արտադրական վտանգավոր օբյեկտի նախագծային փաստաթղթերի, տեխնիկական անվտանգության վկայագրի, շահագործվող կամ գործարկման ենթակա արտադրական վտանգավոր օբյեկտների նկատմամբ։ 
Տեխնիկական անվտանգության փորձաքննություն կարող են իրականացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով հավատարմագրված և լիազոր մարմնի կողմից հաշվառված իրավաբանական անձինք կամ անհատ ձեռնարկատերերը:
✔️Շահագործվող արտադրական վտանգավոր օբյեկտները (հեղուկ վառելանյութի լցավորման կայան, ներառյալ ավտոցիստեռն և պահեստարան) ենթակա են տեխնիկական անվտանգության փորձաքննության՝ տարեկան առնվազն մեկ անգամ,

✔️կոնսերվացված արտադրական վտանգավոր օբյեկտները ենթակա են տեխնիկական անվտանգության փորձաքննության՝ երեք տարին մեկ անգամ,

✔️յուրաքանչյուր շահագործվող արտադրական վտանգավոր օբյեկտ ենթակա է պարտադիր գրանցման արտադրական վտանգավոր օբյեկտների ռեեստրում։

Ավտոտրանսպորտային միջոցների հեղուկ վառելանյութի լցավորման կայանների շահագործումն առանց օրենքով սահմանված պահանջների պահպանման արգելվում է։
Պահանջների խախտման կամ չկատարման դեպքում կիրառվելու են օրենքով նախատեսված պատասխանատվության միջոցներ։

Ղարաբաղից տեղահանված անձինք ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու հայտի լրացման համար համակարգում գրանցվելիս գրանցման ընթացակարգ պետք է ընտրեն «Փախստական» դաշտը, կայք՝ mcs-citizenship.am։

Ղարաբաղից տեղահանված անձանց դեպքում որքա՞ն է ՀՀ   քաղաքացիության շնորհման համար նախատեսված պետական տուրքը։
2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ից Ղարաբաղից տեղահանված և ժամանակավոր պաշտպանություն ստացած անձինք ազատված են պետական տուրքի վճարից։

Ինչպե՞ս ստանալ քաղաքացիություն չունեցող անձի վկայական։
ՀՀ քաղաքացիություն չունեցող անձի վկայական ստանում է այն անձը, ով բնակվում է Հայաստանի Հանրապետությունում և այլ պետության քաղաքացիության ապացույց չունի: Նշված փաստաթուղթը ստանալու համար անհրաժեշտ է դիմել ՄՔ ծառայություն։

Նշված երկու իրավական կարգավիճակները ենթադրում են իրավունքների և պարտականությունների տարբեր ծավալներ: Հաշվի առնելով, որ նշված կարգավիճակների մասով տրվող իրավունքների ծավալի մեջ առավել շատ են համընկնումները, մատնանշենք տարբերությունները և այլ առանձնահատկություններ, որոնք կօգնեն անձին որոշում կայացնել կարգավիճակի ընտրության հարցում:

ՀՀ կառավարությունը 2023 թ. հոկտեմբերի 26-ի 1864-Ն որոշմամբ՝ Ղարաբաղի բնակչությանը փախստականի կարգավիճակ տրամադրվել է մեկ տարի ժամկետով՝ երկարաձգման հնարավորությամբ,

Փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձը չունի զինապարտության պարտավորություն (Սահմանադրություն, հոդված 14),

Փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձը չունի գյուղատնտեսական նշանակության հողի սեփականության իրավունք (Փախստականների և ապաստանի մասին ՀՀ օրենք, հոդված 19, Հողային օրենսգիրք, հոդված 4),

Փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձը չունի համապետական ընտրություններին ընտրելու և ընտրվելու իրավունք,

Փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձը չունի հանրային պաշտոն զբաղեցնելու իրավունք, սակայն ունի համայնքային ծառայության պաշտոն զբաղեցնելու իրավունք (Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենք, հոդված 13, կետ 1),

Փախստականի կարգավիճակը անձին այլ երկրներում օրինական հիմունքներով բնակվելու հնարավորություն ինքնաբերաբար չի ընձեռում: Այլ երկրում օրինական հիմունքներով բնակության համար անձը պետք է անցնի տվյալ երկրի վարչարարական գործընթացներով, որոնք ենթակա են հաստատման կամ մերժման տվյալ պետության կողմից:

Անձնագրի փոխանակման դիմում կարելի է ներկայացնել ցանկացած անձնագրային ծառայությունում՝ ներկայացնելով 2 լուսանկար և ժամկետանց անձնագիրը: Բնակչության պետական ռեգիստրում հաշվառված լինելու պարագայում անձը կարող է դիմել ՆԳՆ ՄՔԾ ցանկացած տարածքային ստորաբաժանում, իսկ չունենալու դեպքում՝ հաշվառման հասցեն սպասարկող ՆԳՆ ՄՔԾ ստորաբաժանում։ 

Ղարաբաղի այն բնակիչները, որոնք ունեն վավեր նույնականացման քարտ, կարող են օգտագործել փաստաթուղթը մինչև դրա ժամկետի ավարտը: Ղարաբաղի՝ ՀՀ քաղաքացիություն ստացած բնակիչները կարող են դիմել նույնականացման քարտ ձեռք բերելու համար՝ համաձայն նույնականացման քարտերի մասին ՀՀ օրենքի։ 

Բռնի տեղահանության փաստը ՀՀ կառավարությունն արձանագրել է 2023 թ. հոկտեմբերի 26-ի 1864-Ն որոշմամբ, որով ժամանակավոր պաշտպանության է վերցրել Ղարաբաղի բնակիչներին։ Տեղահանության հետևանքով արձանագրված իրավունքների խախտումները, այդ թվում՝ գույքային կորուստները, չեն անհետանում կամ դադարում գոյություն ունենալուց մարդու իրավական կարգավիճակի փոփոխության հետևանքով (առկա են նմանատիպ միջազգային նախադեպեր)։

Պետական աջակցության ծրագրերը, որոնք մշակվում են բռնի տեղահանված անձանց համար, սահմանում են չափորոշիչներ՝ շահառուների խումբը նկարագրելու համար: Չափորոշիչների թվում անձի՝ տեղահանված լինելու հանգամանքով է պայմանավորված տվյալ ծրագրի շահառու ճանաչվելու հնարավորությունը:

ՀՀ Կառավարության 2023 թ. հոկտեմբերի 26-ի 1864-Ն որոշմամբ՝ Ղարաբաղի բնակիչներին տրամադրվել է ժամանակավոր պաշտպանություն ստացած փախստականի կարգավիճակ: Հետևաբար, եթե անձը քաղաքացիություն ստանալու դիմում չի ներկայացրել և համապատասխանում է կառավարության որոշմամբ սահմանված 3 խմբերից մեկի նկարագրությանը, ապա նա արդեն իսկ ճանաչվել է փախստական:

Այսպիսով, ժամանակավոր պաշտպանության տակ են վերցվել՝
1) Ղարաբաղի բնակչության ռեգիստրի հաշվառումներով անցնող անձինք,
2) Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կամ Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս գտնվող այն անձինք, որոնց վերջին հաշվառման հասցեն եղել է Ղարաբաղում,
3) այն անձինք, որոնք չեն ունեցել հաշվառում Ղարաբաղի բնակչության ռեգիստրում, սակայն բնակվել են Ղարաբաղում և 2023 թ. սեպտեմբերի 19-ից Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի դեմ սանձազերծած ռազմական գործողությունների հետևանքով բռնի տեղահանվելուց հետո հաշվառվել են Հայաստանի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կողմից,

եթե չունեն որևէ այլ երկրի քաղաքացիություն։

Հաշվառումն իրականացվում է ՀՀ բնակչության պետական ռեգիստրում ՀՀ կառավարության 14.07.2005 թ. թիվ 1231-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով։

Մասնավորապես, Հայաստանի Հանրապետությունում հաշվառվելու համար անձը դիմում է ըստ բնակության վայրի անձնագրային ծառայություն՝ ներկայացնելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ինչպես նաև տվյալ բնակության վայրում բնակվելու իրավունքը հավաստող փաստաթղթեր:

Վերոհիշյալ փաստաթղթերը ներկայացնելու անհնարինության դեպքում հաշվառումն իրականացվում է ՀՀ ոստիկանության կողմից տրված փաստացի բնակվելը հավաստող փաստաթղթի հիման վրա (քանի դեռ բնակելի տարածության սեփականատիրոջ կողմից հաշվառման վերաբերյալ գրավոր առարկություն չի ստացվել):

Համաձայն ՀՀ կառավարության 2005 թ. հուլիսի 14-ի թիվ 1231-Ն որոշմամբ հաստատված հավելված 1-ի 20.1 կետի՝ հաշվառման վերաբերյալ ներկայացված դիմումում նշված հասցեում բնակվելու փաստը ստուգվում է ոստիկանության կողմից:

Այն դեպքերում, երբ նախապես հայտնի է բնակելի տարածության սեփականատիրոջ առարկությունն իր բնակելի տարածության հասցեում դիմումատուին հաշվառելու վերաբերյալ, կամ դիմումատուն բնակվում է (գտնվում է) բնակելի տարածություն չհանդիսացող տարածքում, ապա ռեգիստրում կատարվում է նշում փաստացի բնակվելու (գտնվելու) վայրի մասին:

Գրավոր հարցման պատասխանը տրվում է հետևյալ ժամկետներում. 

Տեղեկությունը կամ դրա պատճենը դիմողին է տրվում հարցումն ստանալուց հետո 5-օրյա ժամկետում, եթե հարցման մեջ նշված տեղեկությունը տրամադրելու համար անհրաժեշտ է կատարել լրացուցիչ աշխատանք, ապա այդ տեղեկությունը դիմողին է տրվում դիմումն ստանալուց հետո 30-օրյա ժամկետում: Սակայն հարցումը ստանալուց հետո 5-օրյա ժամկետում մարմինը պետք է գրավոր տեղեկացնի դիմողին` նշելով հետաձգման պատճառները և տեղեկությունը տրամադրելու վերջնական ժամկետը:
Հետաձգման մասին պաշտոնական գրությունը պետք է պարունակի. 
- հետաձգման պատճառները, 
- տեղեկությունը տրամադրելու վերջնաժամկետը: 
Հնարավոր է` հարցումը չի ուղղվել ճիշտ մարմնին, որը չունի պահանջվող տեղեկությունը կամ դրա տրամադրումն իր լիազորությունների շրջանակից դուրս է: Այս դեպքում հարցումը ստացած մարմինը պարտավոր է տվյալ գրավոր հարցումն ստանալուց հետո` 5-օրյա ժամկետում գրավոր տեղեկացնել այդ մասին, իսկ հնարավորության դեպքում նաև տրամադրել այդ տեղեկատվությունը տնօրինող մարմնի/կազմակերպության անվանումը, գտնվելու վայրը: 
Եթե տեղեկատվություն տնօրինողն ունի փնտրվող տեղեկատվության միայն մի մասը, ապա նա այն տալիս է դիմողին` միաժամանակ հնարավորության դեպքում նշելով այն տեղեկատվություն տնօրինողի գտնվելու վայրը, որտեղ դիմողը կարող է գտնել իր փնտրած տվյալների մյուս մասը:
Բանավոր հարցման պատասխանը տրվում է բանավոր` հարցումը լսելուց հետո անհապաղ կամ հնարավորինս սեղմ ժամկետում: